SCHUBBEKUTTEVEEN — De politie heeft een Belg met de Russische nationaliteit aangehouden die mogelijk voorbereidingen trof om de orgelpijpleiding van de Sint-Barbarakerk te saboteren. De man zou meerdere keren belangstelling hebben getoond voor de windvoorziening en hebben gevraagd of het hele orgel afhankelijk was van “die ene buis”.
De verdachte kwam in beeld nadat hij na een orgelconcert niet naar de uitgang liep, maar bij de balgenkamer bleef staan. Volgens de koster stelde hij vragen die verder gingen dan gebruikelijke belangstelling voor het instrument.
“De meeste bezoekers vragen hoe oud het orgel is”, vertelt hij. “Deze man wilde weten of er een alternatieve aanvoerroute was wanneer de hoofdaanvoer uitviel. Toen heb ik het parochiebestuur gebeld.”
Bij de verdachte zijn een zaklamp, een rolmaat en een plattegrond van de kerk aangetroffen. Die laatste was volgens zijn advocaat afkomstig uit een folder bij de ingang. Onderzoekers proberen vast te stellen waarom de balgenkamer daarop met balpen was omcirkeld.
Uit onderzoek van het Instituut voor Kerkelijke Infrastructuur blijkt dat 86 procent van de Nederlandse parochies afhankelijk is van één centrale windleiding. Bij 72 procent bestaat het beveiligingsbeleid uit een deur waarvan de organist denkt dat de koster die afsluit.
“Wij waarschuwen al jaren voor deze kwetsbaarheid”, zegt onderzoeker Erik van Meurs. “Er wordt veel geïnvesteerd in het orgelfront, maar achter die fraaie gevel ligt infrastructuur waar soms al decennia niemand meer naar heeft gekeken.”
Organist Theo Bruggeman spreekt van een gerichte bedreiging. Bij uitval van de leiding zouden niet alleen de tongwerken, maar ook de prestanten en fluiten worden getroffen.
“Men denkt al snel: dan speel je toch wat zachter. Maar zo werkt afhankelijkheid van een centrale windvoorziening niet. Als er niets wordt aangevoerd, houdt het op.”
Of de verdachte in opdracht van een buitenlandse mogendheid handelde, wordt nog onderzocht. Zijn advocaat benadrukt dat de man amateurorgelbouwer is. Volgens een politiewoordvoerder is belangstelling voor orgelbouw op zichzelf niet strafbaar. “Maar het verklaart wel waarom hij precies wist waar hij belangstelling voor moest hebben.”
Het bisdom heeft de overige parochies inmiddels gevraagd hun vitale orgelinfrastructuur in kaart te brengen. Die inventarisatie verloopt moeizaam, omdat verschillende kosters de tekeningen bewaren in de balgenkamer, die uit voorzorg niet meer toegankelijk is.
Voor de komende zondag is een noodscenario opgesteld. De mis kan doorgaan, maar bij drukverlies wordt overgeschakeld op een elektronisch keyboard. Bruggeman noemt dat een ingrijpende concessie.
“Als het doel is om onze manier van leven te ontwrichten, moet je je afvragen of je daar zelf aan moet meewerken.”
De hoofdaanvoer staat inmiddels onder permanent toezicht van twee vrijwilligers. Het parochiebestuur benadrukt dat de situatie beheersbaar is. Wel is besloten de exacte winddruk voorlopig niet meer in het programmaboekje te vermelden.